zondag, 25 juli 2010 19:52

Diagnose via feacale calprotectine

Met een eenvoudige screeningstest kunnen patiënten, die een grote kans hebben op een inflammatoire darmziekte (IBD, zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa), geïdentificeerd worden. Hierdoor wordt de noodzaak tot het uitvoeren van kostbare, invasieve en langdurige endoscopieën verminderd. Dit is een van de belangrijke uitkomsten van een studie uitgevoerd door wetenschappers van het UMCG die onlangs is gepubliceerd in het British Medical Journal.

Een eenvoudige, niet-invasieve en goedkope screeningstest zou helpen om de patiënten met een hoge waarschijnlijkheid op de ziekte te kunnen aanwijzen, zodat onnodig endoscopisch onderzoek bij andere patiënten kan worden voorkomen. Het meten van de calprotectine concentratie in ontlasting is een kandidaat screeningstest, maar de betrouwbaarheid hiervan bij patiënten waarvan men IBD was tot nu toe grotendeels onbekend. De UMCG-wetenschappers onderzochten of calprotectine in de ontlasting kan dienen als screeningstest om het aantal patiënten dat een belastende coloscopie moet ondergaan te verminderen.

De resultaten van zes studies bij volwassenen (670 patiënten) en zeven studies bij kinderen (371 patiënten) werden met behulp van een nieuwe methodologie (diagnostische meta-analyse) geanalyseerd. De studies kwamen overeen qua opbouw: het resultaat van de calprotectine bepaling werd vergeleken met het resultaat van endoscopisch onderzoek bij patiënten met een verdenking op inflammatoire darmziekten.

IBD werd bevestigd bij 32% van de volwassenen en 61% van de kinderen. Vooraf screenen met de calprotectine-test zou het aantal endoscopieën bij volwassenen met 67% reduceren en bij kinderen met 35%. De keerzijde van de medaille is dat bij 6% van de volwassen patiënten met een inflammatoire darmziekte de diagnose later zou worden gesteld en bij 8% van de aangedane kinderen. De gevolgen van het “missen” van patiënten met een inflammatoire darmziekte moet worden afgezet tegen het aantal patiënten dat onterecht een scopie ondergaat, zeggen de onderzoekers.

Ondanks dat de geanalyseerde studies in kwaliteit verschilden, concluderen de onderzoekers dat het bepalen van calprotectine in de ontlasting een nuttige screeningstest is om patiënten met een grote kans op inflammatoire darmziekte te kunnen aanwijzen. De bevindingen ondersteunen het gebruik van de calprotectine-test in ziekenhuizen, maar er is nog niet voldoende bewijs om de test ook in de huisartsenpraktijk te gebruiken. Een vervolgonderzoek zal zich richten op het gebruik van de screeningstest bij patiënten die bij de huisarts komen met symptomen als buikpijn, diarree, rectaal bloedverlies en gewichtsverlies.

Bron: UMC Groningen

Noot van de redactie: belangrijk om te weten is dat dit nog geen standaardonderzoek is. In België wordt het enkel maar gebruikt in studieverband omdat de kostprijs van 25 euro nog niet terugbetaald wordt. In Nederland is er al wel een terugbetaling. Met deze test zal er nog altijd nood zijn aan een traditionele coloscopie omdat men daarbij echt een beeld van de binnenkant van de darmen krijgt en omdat men biopten kan nemen. De test kan wel een goede aanvulling zijn op het bloedonderzoek en ervoor zorgen dat er minder (overbodige) coloscopieën zullen zijn.

vrijdag, 12 juni 2015 14:57

Feacale calprotectine

Wat is calprotectine?

Calprotectine is een eiwit dat geproduceerd wordt door twee soorten witte bloedcellen die actief zijn bij bacteriële infecties: de neutrofiele granulocyten en de monocyten. Dit zijn twee van de vijf soorten witte bloedcellen die bij een gewoon routine bloedonderzoek onderzocht worden. Bij patiënten met IBD (Crohn en colitis ulcerosa) is er een ontsteking in de darmwand en in het darmslijmvlies. De witte bloedcellen in ons lichaam gaan richting deze ontstekingen. De witte bloedcellen geraken door de darmwand en komen in onze stoelgang terecht. Bij het afsterven van deze witte bloedcellen in de stoelgang komen eiwitten vrij, namelijk deze calprotectine. Calprotectine kan de groei van bacteriën verhinderen door de lokale concentratie aan calcium en zink ionen aan zich te binden. Calcium en zink zijn levensnoodzakelijk voor een optimale bacteriële groei. Vandaar ook de duidelijke hint in de naamgeving calprotectine : calcium, protect is de Engelstalige vertaling voor beschermen tegen en het aanhangsel -ine dat aanwijst dat het hier om een eiwit gaat.

Hoe kan men dit onderzoeken?

In aanwezigheid van calcium is calprotectine zowel binnen - als buiten het lichaam zeer stabiel waardoor het op een eenvoudige manier (zowel in bloed als in de ontlasting) kan gemeten worden. Als men het in de ontlasting onderzoekt via een ontlastingsstaal spreekt men van feacale calprotectine onderzoek. Hierbij kan men gaan meten hoeveel calprotectine er in de stoelgang zit. Hoe meer calprotectine in de stoelgang, hoe meer witte bloedcellen er in de darmen actief waren bij ontstekingen. Bij een klassiek bloedonderzoek kan men ook een verhoging van de witte bloedcellen vaststellen, alleen is de feacale calprotectine dus een duidelijke maatstaf om de witte bloedcellen in de darmen vast te stellen.

Bij welke ziekten en aandoeningen?

Voor alle duidelijkheid moet vermeld worden dat een verhoogde calprotectinespiegel niet specifiek is voor één specifiek ziektebeeld, want verhoogde waarden zijn gemeten in stoelgangstalen van patiënten met inflammatoire darmziektes (IBD) zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, bij personen die lijden aan coeliakie en diverticulitis, bij bacteriële infecties in het maag-darmstelsel, bij het ontstaan van poliepen, maar in zeldzame keren ook bij mensen met een vorm van coloncarcinoom. Ook het gebruik van ontstekingsremmers laat de de feacale calprotectine stijgen. Bij patiënten die lijden aan het prikkelbaar darmsyndroom (PDS) is het calprotectinegehalte niet verhoogd. Hierdoor kan met met deze feacale protectinetest een onderscheid maken of iemand last heeft van een actieve crohn of colitis ulcerosa, of dat men last heeft van PDS.

Hoe heeft de test nut bij crohn en colitis ulcerosa?

Bij mensen die zeker zijn van hun diagnose als IBD-patiënt, is het echter een ideaal middel om op een eenvoudige manier de activiteitsgraad van hun ziekte op te volgen. Calprotectine is bij die mensen een eenvoudige niet invasieve diagnose methode (dwz dat men er geen last van heeft zoals bvb bij een coloscopie) waarvan de resultaten zeer goed overeenkomen met het beeld van de invasieve methodes. Men kan bij IBD-patiënten de ernst van het ontstekingsproces opvolgen aan de hand van het calprotectine gehalte in de ontlasting, bij het afglijden naar een remissie zal ook het calprotectine gehalte afzwakken naar normale waarden.

Nadelen?


Toch mogen we niet te euforisch doen want de zeldzame mogelijkheid bestaat dat we ofwel poliepen ofwel een coloncarcinoom mislopen door een klassieke coloscopie af te zweren. Calprotectine is een prima diagnosemiddel voor mensen met IBD, maar het mag niet het enige diagnosemiddel zijn op onze ziekte op te volgen. In België is de test nog niet terugbetaald en wordt daarom in de praktijk voornamelijk in studieverband gebruikt. De kostprijs van een test is 25 euro.

Bronnen: Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2003;147:2360-5 CCV vzw, Crohniek, nr 113, juli 2010: Dr. P. Bossuyt, "Nieuwe diagnostische technieken in IBD"