vrijdag, 12 juni 2015 14:57

Feacale calprotectine

Wat is calprotectine?

Calprotectine is een eiwit dat geproduceerd wordt door twee soorten witte bloedcellen die actief zijn bij bacteriële infecties: de neutrofiele granulocyten en de monocyten. Dit zijn twee van de vijf soorten witte bloedcellen die bij een gewoon routine bloedonderzoek onderzocht worden. Bij patiënten met IBD (Crohn en colitis ulcerosa) is er een ontsteking in de darmwand en in het darmslijmvlies. De witte bloedcellen in ons lichaam gaan richting deze ontstekingen. De witte bloedcellen geraken door de darmwand en komen in onze stoelgang terecht. Bij het afsterven van deze witte bloedcellen in de stoelgang komen eiwitten vrij, namelijk deze calprotectine. Calprotectine kan de groei van bacteriën verhinderen door de lokale concentratie aan calcium en zink ionen aan zich te binden. Calcium en zink zijn levensnoodzakelijk voor een optimale bacteriële groei. Vandaar ook de duidelijke hint in de naamgeving calprotectine : calcium, protect is de Engelstalige vertaling voor beschermen tegen en het aanhangsel -ine dat aanwijst dat het hier om een eiwit gaat.

Hoe kan men dit onderzoeken?

In aanwezigheid van calcium is calprotectine zowel binnen - als buiten het lichaam zeer stabiel waardoor het op een eenvoudige manier (zowel in bloed als in de ontlasting) kan gemeten worden. Als men het in de ontlasting onderzoekt via een ontlastingsstaal spreekt men van feacale calprotectine onderzoek. Hierbij kan men gaan meten hoeveel calprotectine er in de stoelgang zit. Hoe meer calprotectine in de stoelgang, hoe meer witte bloedcellen er in de darmen actief waren bij ontstekingen. Bij een klassiek bloedonderzoek kan men ook een verhoging van de witte bloedcellen vaststellen, alleen is de feacale calprotectine dus een duidelijke maatstaf om de witte bloedcellen in de darmen vast te stellen.

Bij welke ziekten en aandoeningen?

Voor alle duidelijkheid moet vermeld worden dat een verhoogde calprotectinespiegel niet specifiek is voor één specifiek ziektebeeld, want verhoogde waarden zijn gemeten in stoelgangstalen van patiënten met inflammatoire darmziektes (IBD) zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa, bij personen die lijden aan coeliakie en diverticulitis, bij bacteriële infecties in het maag-darmstelsel, bij het ontstaan van poliepen, maar in zeldzame keren ook bij mensen met een vorm van coloncarcinoom. Ook het gebruik van ontstekingsremmers laat de de feacale calprotectine stijgen. Bij patiënten die lijden aan het prikkelbaar darmsyndroom (PDS) is het calprotectinegehalte niet verhoogd. Hierdoor kan met met deze feacale protectinetest een onderscheid maken of iemand last heeft van een actieve crohn of colitis ulcerosa, of dat men last heeft van PDS.

Hoe heeft de test nut bij crohn en colitis ulcerosa?

Bij mensen die zeker zijn van hun diagnose als IBD-patiënt, is het echter een ideaal middel om op een eenvoudige manier de activiteitsgraad van hun ziekte op te volgen. Calprotectine is bij die mensen een eenvoudige niet invasieve diagnose methode (dwz dat men er geen last van heeft zoals bvb bij een coloscopie) waarvan de resultaten zeer goed overeenkomen met het beeld van de invasieve methodes. Men kan bij IBD-patiënten de ernst van het ontstekingsproces opvolgen aan de hand van het calprotectine gehalte in de ontlasting, bij het afglijden naar een remissie zal ook het calprotectine gehalte afzwakken naar normale waarden.

Nadelen?


Toch mogen we niet te euforisch doen want de zeldzame mogelijkheid bestaat dat we ofwel poliepen ofwel een coloncarcinoom mislopen door een klassieke coloscopie af te zweren. Calprotectine is een prima diagnosemiddel voor mensen met IBD, maar het mag niet het enige diagnosemiddel zijn op onze ziekte op te volgen. In België is de test nog niet terugbetaald en wordt daarom in de praktijk voornamelijk in studieverband gebruikt. De kostprijs van een test is 25 euro.

Bronnen: Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 2003;147:2360-5 CCV vzw, Crohniek, nr 113, juli 2010: Dr. P. Bossuyt, "Nieuwe diagnostische technieken in IBD"
woensdag, 21 december 2016 12:54

Camerapil

camerapil2
Darmpatiënten kunnen  onderzocht worden met behulp van een camerapil (ook wel videocapsule endoscopie of VCE genoemd.  Hoewel de pil een klassieke scopie niet helemaal kan vervangen, is ze een waardevolle aanvulling voor mensen die een dunne darmonderzoek moeten ondergaan. De pil met ingebouwde camera is 2,5 cm lang (vergelijkbaar met een vitaminepil) en onderzoekt de dunne darmwand van de patiënt.

Hoe werkt het?


Je moet nuchter naar het ziekenhuis toe. De meeste ziekenhuizen vragen om voor het onderzoek te laxeren zodat de darmen proper zijn. Alvorens de patiënt de camerapil inslikt, brengt de dokter eerst antennes en een band aan rond de buik. Na het inslikken van de pil, baant ze zich een weg door het spijsverteringsstelsel. De pil maakt 2 foto’s per seconde die onmiddellijk naar de ontvangers op de buik van de patiënt doorgestuurd worden. Wanneer de pil de hele natuurlijke weg gevolgd heeft, kan de arts de ontvanger meenemen ter onderzoek. De beelden die de camera heeft gemaakt worden daarna op de computer ingeladen. Alle afzonderlijke foto’s worden vervolgens na elkaar gemonteerd, in een film omgezet en vervolgens geïnterpreteerd. Dit is een bijzonder tijdrovende opdracht. Soms duurt het één tot drie uur vooraleer de arts het volledige traject geanalyseerd heeft. De patiënt mag na het inslikken het ziekenhuis verlaten en vrij rond lopen. Zeven uur later wordt hij opnieuw in het ziekenhuis verwacht. De camerapil verdwijnt na 3 tot 5 dagen uit het lichaam samen met de stoelgang. Dankzij de camerapil kunnen nu ook poliepen in de darmen ontdekt worden die kleiner zijn dan één tiende millimeter. Een snellere opsporing van kanker wordt hierdoor mogelijk. 

Nadelen


Toch zal de coloscopie op korte termijn niet verdwijnen. In de dunne darm worden met de camerapil alleen bloedingsoorzaken opgespoord. Het nadeel van de nieuwe camera is dat je er niets therapeutisch mee kunt doen. Bij scopieën via een slang kan de internist direct biopten wegnemen of vaten dichtbranden. En de huidige flexibele endoscopie geeft ook goede beelden. Ook is de batterij niet sterk genoeg om ook opnames te nemen van de dikke darm. De batterij is namelijk reeds leeg als de pil aankomt in de dikke darm. Hierdoor kan het geen coloscopie vervangen en is het ook niet bruikbaar bij colitis ulcerosa.. Wel is men momenteel bezig met het ontwikkelen van een camerapil met een grotere batterijcapaciteit. Een laatste probleempunt is dat dit onderzoek niet gebruikt mag worden bij patiënten met vernauwingen in de darmen. De kans is dan groot dat de pil blijft steken aan de vernauwing en deze moet dan via een operatie verwijderd worden. Daarom wordt bij twijfel eerst een testpil gegeven die even groot is, maar vanzelf oplost na een tijdje (wanneer ze dus zou blijven steken). Wanneer de testpil volledig is in de stoelgang, dan kan de camerapil gebruikt worden.

camerapil3

Prijs


De kosten van de camerapil bedragen vandaag ongeveer 300 euro afhankelijk van het ziekenhuis. Het materiaal moet immers steeds vervangen worden en het is erg arbeidsintensief voor de arts om alle beelden te bekijken. In België is er geen terugbetaling, behalve als het gebruikt wordt om bloedarmoede te onderzoeken. Sommige hospitalisatieverzekeringen zouden (gedeeltelijk) tussenkomen in de kosten. Door de hoge kostprijs wordt dit onderzoek weinig gedaan bij de ziekte van Crohn in België.

zaterdag, 20 augustus 2016 11:00

Coloscopie

Doel van een coloscopie

Met behulp van dit onderzoek kunnen ontstekingen van de dikke darm (zoals bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en microscopische colitis), darmpoliepen en darmkanker aangetoond worden en eventueel darmpoliepen verwijderd worden. Een andere benaming is colonoscopie.


Hoe gebeurt het onderzoek?

Door middel van een flexibele slang met een cameraatje die via de anus wordt ingebracht (het toestel zelf heet een endoscoop), wordt de gehele dikke darm en meestal het einde van de dunne darm (ileum) bekeken. Naargelang hoe ver het onderzoek gaat, kan het onderzoek een andere benaming hebben:
- Enkel de endeldarm (laatste centimeters van je darmen): endoscopie of rectoscopie
- Enkel de laatste 20 centimeter (tot aan het sigmoid): sigmoidscopie
- Enkel het dalende deel van de dikke darm (jou linkerkant van je buik): halve coloscopie of rechtercoloscopie
- je volledige dikke darm (vaak tem het einde van je dunne darm): coloscopie of colonoscopie

Voor het onderzoek start, brengt de arts een beetje gel aan je anus aan, zodat de endoscoop beter glijdt. Tijdens het onderzoek wordt er lucht in je darmen gespoten zodat de endoscoop gemakkelijker dieper kan gaan. Deze lucht kan na het onderzoek lichtjes hinderlijk zijn en het is normaal dat je wat windjes moet laten nadien. In sommige ziekenhuizen - voornamelijk in Nederland - plaatst men een "schoorsteen" na het onderzoek waardoor de anus even open gehouden wordt en de overbodige lucht gemakkelijk wegkan.


Hoe wordt een coloscopie ervaren?

Sommige mensen vinden het onderzoek pijnlijk, anderen merken er niets van, anderen vinden het eerder een onaangenaam gevoel. Veel heeft ook te maken met hoe de darmen momenteel zijn: bij zwaar ontstoken darmen zal de patiënt meer last hebben dan iemand waarbij niets mis te zien is in de darmen. Vooral de eerste bocht (aan je linkerkant de bovenste hoek van je buik) is een lastig punt aangezien de endoscoop daar een erg scherpe bocht moet nemen en dus ook erg tegen de darmwand duwt.


Biopten

Tijdens het onderzoek wordt vaak ook weefsel weggenomen (biopten) om later onder de microscoop te beoordelen. Dit is pijnloos. Als men aan de darmen zelf niets ziet, kan er vaak uit de biopten toch nog iets uitkomen. De uitslag hiervan laat doorgaans enkele weken op zich wachten. Ook het verschil tussen de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa is bij twijfelgevallen vaak pas te zien onder de microscoop.


Duurtijd

Een volledige coloscopie duurt ongeveer 20 minuten tot een half uur. Doorgaans gaat de arts direct naar het diepste punt om daarna terug te keren. Het is bij het terug uittrekken van de endoscoop dat de arts het best de darmen kan bekijken.


Verdoving

Tijdens het onderzoek krijgt men meestal een roesje (lichte verdoving, bijvoorbeeld het slaapmiddel Dormicum, vaak in combinatie met pijnstillers) via een infuus (in Nederland). In België wordt het onderzoek ook vaak onder algehele narcose gedaan. De keuze is afhankelijk van het ziekenhuis. Na afloop van het onderzoek is het nodig dat men nog enige tijd blijft zodat men zeker goed wakker is. De ziekenhuizen/artsen die geen roesje of narcose voorzien zijn gelukkig in de minderheid. Vraag hier dan ook op voorhand naar zodat je desnoods naar een ander ziekenhuis kan gaan.

Laxatie

Voorafgaand aan het onderzoek is het nodig om de dikke darm leeg en schoon te maken. Dit doe je door te laxeren. Vele patiënten vinden dit eigenlijk erger dan het eigenlijk onderzoek. Hiervoor moet een patiënt meestal een speciale drank op basis van een zoutoplossing drinken (bv. Klean-Prep®) soms aangevuld met een dieet. Klean-prep® is het oudste laxeermiddel voor een coloscopie en werd tot 2010 het meeste gebruikt. Doorgaans moet men 4 tot 5 liter drinken om de darmen te legen. Dit is erg veel om op korte tijd te drinken. Tegenwoordig zijn er ook andere middelen waar men minder van moet drinken (2 liter tot 2 kleine flesjes) zoals Orale Fleet®, Phosphoral®, Colofort® en Moviprep®. Opmerking: indien het een klein onderzoek is van het einde van de dikke darm (rectoscopie of sigmoidscopie) dan laxeert men doorgaans via een lavement/klysma.

Enkele tips

- Een 3-tal dagen voor het ondrzoek kan je je voeding al aanpassen (een restenarm dieet is het best) waarbij je vooral vezels probeert te vermijden. Hierdoor zullen je darmen sneller schoon zijn (en zal je dus minder laxeermiddel moeten drinken).
- Bij de voorbereiding met Klean-Prep® of een ander laxeermiddel kun je het mengsel proberen te mengen met citroensap of grenadine. Sprite en appelsap doen het ook goed, als het maar suikervrij is. Suiker kleeft namelijk aan de darmwand.
- Drink tijdens de voorbereiding genoeg water. Dit voorkomt dat je zou kunnen uitdrogen, zeker bij middelen met weinig vloeistof, zoals Phosporal® en Fleet®. Je mag ook gezeefde bouillon drinken: dit neemt je hongergevoel een beetje weg.
- Zeker geen cola of koffie drinken tijdens het laxeren, aangezien dit tijdens het onderzoek op bloed kan lijken.
- Je mag niet met de auto rijden na het onderzoek, omdat deze gebeurt onder lokale verdoving/roesje of volledige verdoving. Zorg dus voor begeleiding en vervoer naar huis.De verdoving kan tot 24 uur in je lichaam zitten. Zo lang kan je je slaperig voelen. De dag na het onderzoek kan je dus best ook niet met de auto rijden of gaan werken.
- Trek eventueel voor het onderzoek een lang shirt aan. Je moet namelijk je onderkleding uittrekken voor het onderzoek en dan kan het prettig zijn als je toch nog wat meer bedekt bent.

maandag, 01 augustus 2016 15:08

Bloedonderzoek

Door middel van het afnemen van bloed uit de arm kunnen veel zaken onderzocht worden. Bij oriënterend bloedonderzoek wordt gekeken of er sprake is van een ontsteking of bloedarmoede. Ook het functioneren van bijvoorbeeld de lever en nieren kan door middel van bloedonderzoek onderzocht worden. Daarnaast kunnen bepaalde antistoffen, zoals bij coeliakie of reuma aangetoond worden. Dit geeft in het algemeen niet 100% zekerheid. Ook is het mogelijk dat een patiënt een ontsteking heeft, terwijl dit niet zichtbaar is in het bloed. Een bloedonderzoek is een snelle manier om te zien of er ziekteactiviteit is bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Ook bepaalde bijwerkingen van medicijnen kunnen via het bloed opgevolgd worden. Tenslotte dient bloedonderzoek ook om bepaalde tekorten zoals bvb ijzer, vitamine B12 en foliumzuur op te merken.

Belangrijkste testen bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa:

Bloedtelling Dit testje is een handige indicator voor je dokter over je algemene gezondheid en hij kan er aan zien of je bloedarmoede hebt (dit wil zeggen dat je te weinig rode bloedlichaampjes hebt) of een infectie hebt.

Bloed bestaat uit enkele verschillende celtypes: witte bloedlichaampjes bestrijden infecties en een verhoogd niveau zou kunnen betekenen dat er iets mis is, dwz dat je lichaam tegen iets aan het vechten is en daarom te veel witte bloedlichaampjes aanmaakt. Dit zijn de afvalverwerkers van het lichaam en 'eten' infecties. Een verhoogd niveau van deze afvalverwerkers kan een infectie als gevolg van een IBD betekenen.

De rode bloedlichaampjes brengen zuurstof in het lichaam rond. Een verlaagd niveau kan betekenen dat u bloedarmoede hebt, dit wordt meestal veroorzaakt door een ijzertekort wat kan duiden op een bloeding.

Bloedplaatjes worden geteld om te zien of u last heeft van interne bloedingen. Hiernaast worden uw witte bloedlichaampjes geteld.

ESR - Erythrocyte Sedimentation Rate Deze test kijkt naar de mate van je ontsteking, wat laat zien in hoeverre je ziekte aan het opflakkeren is. De normale waarde is ongeveer 10, maar tijdens een opstoot kan dit meer dan 100 worden. Een verhoogde ESR meting laat zien dat het lichaam ergens een infectie heeft en dat het hierop reageert.

CRP - C- reactive protein De dokter zal voor deze test zeker vragen bij patiënten met de ziekte van Crohn. Het werkt ongeveer hetzelfde als een ESR-test, namelijk het meet hoe ernstig de ontsteking is. Het is ook nuttig bij het uitzoeken in hoe verre uw medicijnen werken bij het onder controle brengen van je opstoten.

Urea, electrolytes, glucose, calcium, magnesium Het CMP is een vaak uitgevoerde groep van 14 tests dat uw dokter belangrijke informatie verschaft over de huidige staat van uw nieren, lever, electrolieten en zuurniveau en ook uw bloedsuiker en proteïnen. Abnormale resultaten, en voornamelijk combinaties hiervan, kunnen een probleem aanduiden dat aangepakt dient te worden.

vrijdag, 18 september 2009 14:18

CT- en MRI-scan

CT-scan:

Doel:
Met dit onderzoek kunnen onder andere ontstekingen in de darmwand en in de buitenbekleding van de darm, abcessen, tumoren en fistels worden aangetoond. Ook de andere inwendige organen als de nieren, lever en alvleesklier worden bij dit onderzoek in beeld gebracht.

Procedure:
Bij dit onderzoek wordt een scan van de buik gemaakt. Voorafgaand aan het onderzoek moet de patiënt enkele
uren nuchter zijn en een contrastvloeistof drinken. Vaak wordt ook tijdens het onderzoek contrastvloeistof ingespoten via een
infuus. Het onderzoek duurt ongeveer 10-15 minuten. Nadeel van dit onderzoek is de stralingsbelasting.

Tegenwoordig geeft men eerder de voorkeur aan een MRI-scan, aangezien deze betere resultaten geeft, zeker voor fistels.

MRI-scan (magnetic resonance imaging):

Doel:
Met behulp van dit onderzoek kunnen fistels worden aangetoond en kan onderzoek van de dikke en dunne darm gedaan worden. Dit gebeurt meestal alleen als andere onderzoeken niets opgeleverd hebben.

Procedure:
Bij dit onderzoek wordt de patiënt niet blootgesteld aan röntgenstralen, maar gebruikt men een sterk magneetveld en radiogolven. Het apparaat bestaat uit een soort koker van 1,5 meter lang en een diameter van 70 cm. Sommige mensen krijgen een benauwd gevoel in het MRI-apparaat. Vooraf moet de patiënt contrastvloeistof drinken. Soms wordt een contrastvloeistof of een middel om de darmbewegingen te verminderen, zoals Buscopan, via een infuus toegediend. Het onderzoek duurt ongeveer 30-60 minuten.